Sát cạnh bờ thành “Đồ Bàn” phía Bắc, một khu đồi mang tên “Long Bích” tượng hình rồng đang trườn mình đi tới như thế tiến-thủ oai hùng. Con suối “Bàn Khê” phát xuất từ nguồn “La Vĩ” chảy dài, bọc quanh khu đồi lướt qua trước mặt rồi xuôi thẳng về đông.
Từ xưa những ai đã đi trên đường quốc lộ số 1 ngang qua làng Thuận Chánh, trông lên phía mặt trời lặn chừng hơn 100 thước đều thấy một tòa “cổ sát” ngự trên lưng đồi, ẩn ước trong vòm cổ thụ, hướng mặt xuống phía Đông Nam. Đó chính là ngôi chùa “Thập Tháp Di Đà” mà nền Phật giáo Việt Nam chép lên hàng đầu lịch sử.
Ta cũng cần nên tìm sâu cái tên: THẬP THÁP DI ĐÀ từ đâu và vì sao xuất hiện.
Di Đà là danh hiệu của đức Phật, quang minh vô lượng, thọ mạng vô biên. Ngài làm Giáo chủ ở cõi Tây phương cực lạc. Từ vô lượng kiếp đến nay Ngài đã tiếp dẫn và cứu vớt vô số chúng sanh thoát vòng luân hồi khổ thống. Ngôi chùa được mang danh hiệu Di Đà cũng chỉ vì ý nghĩa cao cả đó. Như thế đủ chứng minh lòng cao vọng vô biên của sự nghiệp hoằng pháp lợi sanh, trước khi khai sáng một ngôi chùa người đầu tiên đã mang trọn khối tình thương vì nhân loại.
Thập Tháp là mười ngôi Tháp Chàm. Cũng trên khu đồi nầy phía sau lưng chùa có mười ngôi Tháp Chàm vươn cao chất ngất, trông như một bức tranh tuyệt tác in rõ lên nền trời xanh. Ta còn nhớ rõ trong lịch sử khai quốc ngày xưa thì vùng nầy thuộc Chiêm quốc của giống Hời. Nên bây giờ ta vẫn thấy rãi rác khắp nơi trên những ngọn núi đỉnh đồi còn sừng sựng những tháp Chàm cổ kính có vẻ như thách thức với mưa nắng phong sương.
Nhưng ngày tháng thì cứ trôi đi, trôi đi với dòng thời gian bất tận. Mười ngọn tháp kia cũng bị chi phối bởi luật hủy hoại vô thường, nên đã đổ gãy điêu tàn.
Những mặc khách tao nhân hay những triết gia ôm sẵn một tâm hồn cao khiết, khi ngang qua hoặc dừng lại trước cảnh sơn thủy hữu tình, thường muốn tìm hiểu hoặc ghi chép những gì di sử của thời xưa hay để nhắc nhở truyền thống của một dân tộc hùng cường.
